خبرگزاری مهر - گروه استانها، الهام وادی؛ بسیاری از نوجوانها فکر میکنند یک بار امتحان کردن مواد چیزی را تغییر نمیدهد، اما واقعیت این است که مسیر اعتیاد معمولاً از همین نقطههای کوچک شروع میشود.
کارشناس ارشد روانشناسی بالینی در گفتوگو با خبرنگار مهر درباره دلایل گرایش نوجوانان به مواد میگوید؛ موضوعی که امروز به یکی از نگرانیهای جدی در حوزه آسیبهای اجتماعی تبدیل شده است.
زکیه سادات مسعودی افزود: دوران نوجوانی، یکی از حساسترین مراحل زندگی است؛ دورانی که نقش دوستان، خانواده و محیط، بیش از هر زمان دیگری در شکلگیری شخصیت و تصمیمهای نوجوان اثرگذار است.
وی ادامه داد: یکی از مهمترین عوامل خطر، دوستان و همسالان هستند. نوجوانی که اعتماد به نفس پایین و مهارت «نه گفتن» را نیاموخته باشد، در برابر پیشنهاد مصرف مواد یا رفتارهای پرخطر، آسیبپذیرتر است.
مسعودی ادامه داد: در کنار آن، خانواده مهمترین نقش را در پیشگیری از اعتیاد دارد. اگر فضای خانه پرتنش باشد، والدین مدام با یکدیگر اختلاف داشته باشند یا ارتباط عاطفی مناسبی با فرزندشان برقرار نکنند، احتمال گرایش نوجوان به رفتارهای پرخطر افزایش مییابد. در پسران، ارتباط صمیمانه و مؤثر با پدر و در دختران ارتباط صمیمانه با مادر، میتواند نقش مهمی در پیشگیری از آسیبهای اجتماعی داشته باشد.
این روانشناس رابطه والدین و نوجوان را به یک طناب ارتباطی درون تونل نوجوانی تشبیه کرد و گفت: یک سر طناب در دست نوجوان و سر دیگر در دست والدین است. اگر این طناب بر اثر رفتارهای نادرست پاره شود، نوجوان ممکن است برای فرار از مشکلات، به سمت راههای نادرستی مانند مصرف مواد مخدر یا روانگردانها کشیده شود.
مسعودی با اشاره به رفتارهایی که این ارتباط را تضعیف میکند، ادامه داد: تهدید کردن مداوم نوجوان، تحقیر یا سرزنش او، بهویژه در جمع، توهین و بیاحترامی، ایرادگیری و انتقادهای پیدرپی، مقایسه کردن با دیگران و نادیده گرفتن احساسات و نیازهای نوجوان از جمله رفتارهایی است که موجب تضعیف ارتباط والدین با نوجوان میشود.
وی افزود: از سوی دیگر، بیانگیزگی نسبت به درس، کار یا آینده، احساس تنهایی، نداشتن هدف و مهارتهای مقابله با استرس نیز میتواند زمینهساز گرایش به مواد باشد.
کارشناس بالینی معتقد است، دسترسی آسان، قیمت پایین و فراوانی مواد مخدر و روانگردانها، احتمال مصرف را افزایش میدهد؛ اما تأکید میکند که مهمترین عامل محافظتکننده، همچنان خانواده است.
وی عنوان کرد: قویترین سد در برابر اعتیاد، رابطه سالم و صمیمانه والدین با یکدیگر و با فرزندشان است. نوجوانی که در خانه احساس امنیت، احترام و شنیده شدن داشته باشد، در برابر آسیبهای اجتماعی مقاومتر خواهد بود.
آموزش مهارتهای زندگی؛ مهمترین راهکار آموزش و پرورش برای پیشگیری از اعتیاد
با توجه به اینکه نوجوان بزرگترین اجتماع همسالان را در محیط مدرسه پیدا می کند، خانه دوم باید فضایی امن برای فراگیری مهارت های لازم برای پیشگیری از صید اعتیاد شدن یا حتی رهایی از آن دام باشد.
رئیس اداره امور تربیتی، مشاوره و مراقبت در برابر آسیب های اجتماعی اداره کل آموزش و پرورش استان یزد در گفتگو با خبرنگار مهر با اشاره به اقدامات انجامشده در حوزه پیشگیری از اعتیاد گفت: یکی از مهمترین برنامههای این مجموعه، راهاندازی سامانه رصد و پایش آسیبهای اجتماعی است که اطلاعات مربوط به آسیبهای اجتماعی از جمله مصرف مواد مخدر سنتی و صنعتی، همچنین اعتیاد به بازیهای رایانهای و شبکههای اجتماعی، توسط مدیران مدارس در آن ثبت میشود.
سعید حیدری با تأکید بر اینکه ارائه آمار و اطلاعات این سامانه تنها با مجوز حراست امکانپذیر است، ادامه داد: آموزش و پرورش در بخش پیشگیری، برنامهای با عنوان «تکاد» یعنی توانمندسازی کارکنان، اولیا و دانشآموزان را اجرا میکند که در قالب این طرح، امسال ۲۲ کلاس پایه دهم، ۲۲ کلاس پایه هشتم و ۳۶ کلاس پایه ششم تحت آموزش قرار گرفتند.
به گفته وی، محتوای این آموزشها بر ارتقای مهارتهای زندگی از جمله تابآوری، حل مسئله، ارتباط مؤثر، تصمیمگیری و خودآگاهی متمرکز بوده است.
حیدری ادامه داد: در اجرای طرح «تکاد»، در مجموع ۲ هزار و ۵۴۸ دانشآموز، ۴ هزار و ۸۶۷ نفر از اولیا و ۵۶۹ نفر از کارکنان آموزش و پرورش آموزشهای پیشگیرانه را دریافت کردند.
وی همچنین از فعالیت کانونهای یاریگران زندگی در مدارس خبر داد و افزود: در حال حاضر، ۵۸۷ مدرسه استان این کانونها را راهاندازی کردهاند و اعضای آن که عمدتاً دانشآموزان هستند، آموزشهای لازم را در زمینه مهارتهای زندگی و پیشگیری از اعتیاد فرا گرفتهاند.
رئیس اداره امور تربیتی، مشاوره و مراقبت در برابر آسیب های اجتماعی اداره کل آموزش و پرورش استان یزد با اشاره به همکاری آموزش و پرورش با شورای هماهنگی مبارزه با مواد مخدر استان اظهار کرد: جشنواره نوجوان سالم نیز با مشارکت این شورا برگزار شده و آثار ارسالی در مرحله داوری است، استان یزد برای سومین سال متوالی دبیرخانه کشوری این جشنواره را بر عهده دارد و پس از پایان داوری آثار استانی، آیین اختتامیه آن در تابستان برگزار خواهد شد.
وی از فعالیت خانه یاریگران زندگی در مرکز مشاوره امام حسین(ع) استان نیز خبر می دهد و بیان می کند: این مرکز با همکاری شورای هماهنگی مبارزه با مواد مخدر، دانشآموزان را به صورت کلاس به کلاس پذیرش میکند و آموزشهای تخصصی پیشگیری از اعتیاد را به آنان ارائه میدهد.
حیدری در پایان خاطرنشان کرد: بخش قابل توجهی از برنامههای آموزشی پیشبینیشده تا پیش از آغاز جنگ اجرا شد، اما به دلیل شرایط ایجادشده، امکان برگزاری تمامی کلاسهای برنامهریزیشده فراهم نشد و بخشی از آموزشها به زمان دیگری موکول شده است.
اعتیاد پدیدهای چند وجهی
اعتیاد، پدیدهای پیچیده و چندوجهی است که پیشگیری از آن، تنها با برخوردهای مقطعی یا اقدامات درمانی امکانپذیر نیست. آنچه کارشناسان، روانشناسان، آموزش و پرورش و فعالان انجمن معتادان گمنام بر آن اتفاق نظر دارند، نقش بیبدیل خانواده، آموزش مهارتهای زندگی، افزایش آگاهی و حمایت اجتماعی در کاهش گرایش نوجوانان و جوانان به مصرف مواد مخدر است.
نظر شما